Sustiro · Zelfscan · Methode laag 2, Herkennen

Sensitisatie-zelfscan

Je pijn is echt, ook als geen scan iets laat zien.

☎

Je mentale gezondheid telt mee. Pijn en somberheid, angst of uitputting versterken elkaar. Dat is geen zwakte. Bij direct gevaar: bel 112. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht, of chat via 113.nl.

Je antwoorden blijven in je browser. Niets wordt opgeslagen of verstuurd.

1 · Alarmsignalen
2 · Tien stellingen
3 · Jouw uitkomst

Stap 1

Alarmsignalen: eerst veiligheid

Deze signalen horen in de spreekkamer. In de lijsten vink je aan wat je hebt, ook als je twijfelt; past niets, kies dan "Ik heb geen van deze klachten". Bij de losse vragen weegt "twijfel" even zwaar als "aanwezig".

Zes spoedsignalen

Bel direct je huisarts. Buiten kantooruren: de huisartsen-spoedpost. Zeg erbij welke van deze klachten je hebt. De huisarts beoordeelt met spoed en schakelt zelf verder, ook een ambulance, als dat nodig is.

Let ook op verandering. Zijn deze klachten nieuw, of zijn ze in de afgelopen weken tot maanden erger geworden en loop je daardoor slechter? Dat is een reden om te bellen, ook als je een deel van deze klachten al langer hebt.

Je bent duizelig en je zweet. Je hebt het gevoel dat je gaat flauwvallen. Je hebt opeens heel veel rugpijn en buikpijn. Je kunt niet meer plassen, terwijl je wel nodig moet. Je kunt je urine of ontlasting niet meer ophouden. Je hebt geen gevoel bij je penis of vagina en anus. Je hebt opeens minder kracht in je been. Op je tenen of hielen staan lukt niet. Ik heb geen van deze klachten.

Bron: Thuisarts.nl, "Ik heb pijn in mijn onderrug" (NHG).

Daarnaast: koorts

Heb je koorts naast rugpijn?

Niet aanwezig Twijfel Aanwezig

Direct bellen. Je huisarts, buiten kantooruren de huisartsen-spoedpost; de huisarts beoordeelt met spoed en verwijst zo nodig door naar de neuroloog: koorts naast rugpijn.

Bel op werkdagen je huisarts

Deze signalen vragen om beoordeling en niet om spoed.

Je bent gevallen en hebt daarna pijn in je onderrug. De pijn in je onderrug is na 1 maand nog niet minder geworden. Je hebt kanker of hebt kanker gehad. En je hebt pijn in je onderrug. Je bent kleiner of krommer geworden. En je hebt pijn in je rug. Ik heb geen van deze klachten.

Bron: Thuisarts.nl, "Ik heb pijn in mijn onderrug" (NHG).

Daarnaast, sensitisatie-specifiek: maak een afspraak bij je huisarts

Klachten die niet bij sensitisatie passen. Wijdverspreide pijn heeft soms een andere, behandelbare oorzaak. Dat sluit je arts uit, niet een zelfscan. Deze twee komen boven op de signalen hierboven en vervangen ze niet. Bel je huisarts. Bel direct als je je daarbij ook ziek voelt of koorts hebt.

Heb je warme of gezwollen gewrichten, huiduitslag, aanhoudende koorts, of ochtendstijfheid die langer dan een uur duurt?

Dat past eerder bij een ontstekingsproces dan bij een gevoelig afgesteld systeem.

Niet aanwezig Twijfel Aanwezig

Verergeren je klachten snel, op een manier die niet past in het patroon dat je van jezelf kent?

Een gevoelig alarm sluit een nieuw probleem niet uit. Iets nieuws hoort eerst langs je huisarts.

Niet aanwezig Twijfel Aanwezig

Vul alle groepen in: vink in de lijsten aan wat past of kies "Ik heb geen van deze klachten", en beantwoord de losse vragen. Daarna opent stap 2. Bij een spoedsignaal, koorts, een van de laatste twee signalen of twijfel daarover stopt de zelfscan en krijg je een doorverwijzing.

Uitkomst · De zelfscan stopt hier

Dit kan spoed zijn. Bel direct je huisarts.

Je vinkte minstens één spoedsignaal aan. Deze klachten kunnen passen bij twee beelden: een cauda-equinasyndroom, beknelling van de zenuwbundel onder in je rug, of een scheurend aneurysma van de buikslagader. Voor allebei geldt dezelfde handeling. Gebruik deze zelfscan niet om af te wachten.

Bel direct je huisarts. Buiten kantooruren: de huisartsen-spoedpost.
Zeg erbij welke van deze klachten je hebt. De huisarts beoordeelt met spoed en schakelt zelf verder, ook een ambulance, als dat nodig is.
Ook als er straks een onschuldiger verklaring blijkt: laten beoordelen is nu de juiste keuze. Alleen een arts kan dit vaststellen of uitsluiten.

De zelfscan stopt hier bewust: er verschijnt geen uitslag. Twijfel is genoeg reden om te bellen; je huisarts en de huisartsen-spoedpost zijn er ook voor twijfel.

Uitkomst · De zelfscan stopt hier

Bel direct je huisarts.

Je gaf aan dat je koorts hebt naast rugpijn, of je twijfelt erover. Laat dat beoordelen voordat je verdergaat met deze zelfscan.

Direct bellen. Je huisarts, buiten kantooruren de huisartsen-spoedpost; de huisarts beoordeelt met spoed en verwijst zo nodig door naar de neuroloog: koorts naast rugpijn.
Zeg erbij dat je koorts hebt naast rugpijn, en sinds wanneer.

Dit is geen diagnose. De zelfscan stopt hier bewust en gaat niet verder.

Uitkomst · Geen spoed

Bel op werkdagen je huisarts.

Je vinkte een signaal aan dat om beoordeling vraagt en niet om spoed.

Bel op werkdagen je huisarts.
Noem welk signaal je aanvinkte en sinds wanneer het speelt. Print hiervoor het overzicht.

Dit is geen diagnose. Heb je stap 1 helemaal ingevuld, dan kun je de zelfscan hieronder afmaken en de uitkomst meenemen naar je huisarts.

Uitkomst · De zelfscan stopt hier

Maak eerst een afspraak bij je huisarts.

Je gaf een signaal aan dat niet bij een gevoelig afgesteld systeem past, of je twijfelt erover. Warme of gezwollen gewrichten, huiduitslag, aanhoudende koorts, langdurige ochtendstijfheid of snel verergerende klachten kunnen op iets anders wijzen. Wijdverspreide pijn heeft soms een andere, behandelbare oorzaak; dat sluit je arts uit, niet een zelfscan.

Bel je huisarts. Bel direct als je je daarbij ook ziek voelt of koorts hebt.
Noem precies welk signaal je aankruiste en sinds wanneer het speelt. Print hiervoor het overzicht.
Aanhoudende, wijdverspreide pijn is iets wat je arts pas vaststelt nádat dit soort rode vlaggen is uitgesloten. Daarom eerst dit, dan pas de scan.

Dit is geen diagnose. De zelfscan geeft geen uitslag zolang dit signaal openstaat. Kwam je hier met twijfel, kies dan na overleg met je arts opnieuw.

Stap 2

Tien stellingen over je systeem

Scoor elke stelling voor de afgelopen maand. Dit is een educatieve zelfscan, geen diagnostisch instrument en geen gevalideerde vragenlijst. Centrale sensitisatie is een fysiologisch mechanisme: je alarm staat gevoelig en breed afgesteld. Je pijn is echt, ook als geen scan iets laat zien.

En hoe lang speelt het al? (optioneel)

Korter dan 6 maanden 6 tot 24 maanden Langer dan 2 jaar

Jouw uitkomst · Educatieve zelfscan, geen diagnose

Jouw score

0laagmiddelhoog30

Wat jouw band betekent

Wat deze scan WEL en NIET zegt Een hogere score kan WEL betekenen dat je systeem breed en gevoelig staat afgesteld; begin dan klein, zet veiligheid voorop en geef de versterkers slaap, stress, beweging en prikkels extra aandacht. De kenmerken die je hier scoorde, wijdverspreide pijn, allodynie, hyperalgesie, vermoeidheid en verstoorde slaap, worden binnen dit model als samenhangend cluster beschreven; de bewijskracht verschilt per kenmerk. REDELIJK Hij zegt NIET dat je pijn erger, blijvender of "meer psychisch" is dan bij een lagere score, en hij stelt geen diagnose. Een diagnose fibromyalgie of iets anders stelt je arts.

Wanneer je toch eerst naar je arts gaat Een gevoelig alarm sluit een nieuw probleem niet uit. Loop de signalen uit stap 1 opnieuw langs zodra er iets nieuws bijkomt of duidelijk verandert. Daar staat per groep wie je belt en wanneer.

Wil je hier stap voor stap mee verder?

Ontvang de gratis Sustiro-mails over een gevoelig afgesteld pijnsysteem: wat het is, wat je eraan kunt doen en wat het bewijs wel en niet zegt. Geen wondermiddelen, geen verkooppraat.

Je e-mailadres

Je krijgt eerst een bevestigingsmail; pas na jouw klik daarin sta je op de lijst (double opt-in). Je antwoorden en je score worden niet meegestuurd en niet opgeslagen; alleen je e-mailadres gaat naar de nieuwsbriefdienst. Afmelden kan altijd.

Belangrijk. Educatie en zelfmanagement, geen medisch advies. Bij red-flags of twijfel: je huisarts. Deze zelfscan stelt geen diagnose, is geen gevalideerde vragenlijst en sluit niets uit. Loopt er somberheid, angst of uitputting mee, bespreek dat met je huisarts of de POH-GGZ; dat kan prima naast zelfmanagement lopen. Bij aanhoudende gedachten er niet meer te willen zijn: 113 Zelfmoordpreventie, 0800-0113, of 113.nl. Je invoer blijft in deze browser.

Hoe deze scan werkt (methodiek en bronnen)

Veiligheid vóór de scan. De alarm-checklist staat vóór de stellingen, niet erna. De zes spoedsignalen en de vier signalen voor een werkdag staan er letterlijk zoals Thuisarts.nl ze geeft, op basis van de NHG-Standaard. Daar bovenop staan koorts naast rugpijn en twee signalen die niet bij een gevoelig afgesteld systeem passen. Bij een spoedsignaal, bij koorts, bij een van die twee signalen en bij twijfel daarover stopt de scan volledig: geen stellingen, geen score, alleen een doorverwijzing. Een signaal voor een werkdag is geen spoed; de scan gaat dan verder en het advies blijft boven je uitkomst staan. Het onderscheid tussen aspecifieke, gesensitiseerde pijn en rode vlaggen die nadere beoordeling vragen is een vast onderdeel van de huisartsen- en pijnrichtlijnen. STERK
Wat centrale sensitisatie is. Het alarm van je zenuwstelsel staat gevoelig en breed afgesteld: gewone prikkels komen harder binnen (hyperalgesie) en soms doet zelfs lichte aanraking pijn (allodynie). Dat is een fysiologisch mechanisme. Een gevoelig systeem is niet hetzelfde als meer schade, en het is geen kwestie van instelling of doorzettingsvermogen.
Hoe de score werkt. Tien stellingen, elk 0 tot 3 punten, samen 0 tot 30. Een totaal van 0 tot 9 heet laag, 10 tot 19 middel en 20 tot 30 hoog. Die grenzen zijn educatieve richtwaarden om je antwoorden bespreekbaar te maken, geen klinische afkapwaarden. De stellingen lijken op de gedachte achter sensitisatie-vragenlijsten, maar dit is er geen: er wordt niets vastgesteld. REDELIJK
Wat een hogere band verandert aan je aanpak. Kleiner beginnen, veiligheid vooropzetten en de versterkers extra aandacht geven. Van die versterkers is slaap een goed onderbouwde hefboom: bij aanhoudende slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnie, CBT-i, de aanbevolen eerste keuze. STERK Beweging opbouwen wordt bij fibromyalgie breed aanbevolen, met doorgaans bescheiden effecten. REDELIJK Dat pacing op zichzelf de pijn vermindert, is niet aangetoond; het bewijs is gemengd. BEPERKT Voor losse regulatietechnieken bij gesensitiseerde pijn is het directe bewijs nog beperkt. BEPERKT
Somberheid en spanning tellen mee, en dat is geen verwijt. Chronische pijn en stemmings- of angstklachten hangen sterk samen en beïnvloeden elkaar over en weer. REDELIJK Daarom staat de 113-route bovenaan deze pagina, los van je score.
Wat deze scan bewust niet doet. Geen diagnose, geen behandeladvies, geen doseeradvies voor pijnmedicatie, geen supplement-aanbeveling, geen apparaat- of merkaanbeveling. De uitkomst is een ordening van je eigen antwoorden, bedoeld om het gesprek met je zorgverlener concreter te maken.
De Sustiro Methode. Deze scan is laag 2, Herkennen: je brengt in kaart hoe je systeem er nu voor staat, vóór je aan laag 3 (Beïnvloeden) en laag 4 (Structureren) begint.

Bronnen: NHG-Standaarden over aspecifieke en aanhoudende pijnklachten · NICE-richtlijn Chronic pain (primary and secondary) in over 16s (NG193) · EULAR-aanbevelingen voor de aanpak van fibromyalgie · Cochrane-overzichten over beweging, pacing en psychologische behandelingen bij chronische pijn · de pijneducatie-traditie rond SIMs en DIMs (Moseley en Butler) · het fear-avoidance-model en graded exposure (Vlaeyen) · richtlijnen over CBT-i bij chronische slapeloosheid · Thuisarts.nl, Ik heb pijn in mijn onderrug (NHG) · Thuisarts.nl, publieksinformatie over langdurige pijn · 113 Zelfmoordpreventie.

Samengesteld en bewijs-gecureerd door Ronald de Jong · Redacteur onderzoekssynthese. Schrijft vanuit research-synthese, niet vanuit klinische ervaring. Geen arts, geen pijnspecialist. Geen medisch advies, dit is educatie en zelfmanagement náást je huisarts, fysiotherapeut of andere zorgverlener. De bronselectie, de bewijsgradering en het redactionele proces staan op de methodologie-pagina. Niet medisch gereviewd door een genoemde clinicus, Sustiro is bewust evidence-led en science-led, niet gereviewd door een arts. Laatst bijgewerkt: september 2026.

Sustiro. Rustig en onderbouwd over pijn · sustiro.com · Educatieve content, vervangt geen medisch advies

Neem mee: mijn sensitisatie-zelfscan

Sustiro Sensitisatie-zelfscan · sustiro.com

Educatie en zelfmanagement, geen medisch advies. Dit blad is zelf ingevuld met een educatieve zelfscan. Het stelt niets vast, sluit niets uit en is geen gevalideerde vragenlijst. Bij alarmsignalen of twijfel: je huisarts. Denk je eraan er niet meer te willen zijn? Bel je huisarts, of 113 Zelfmoordpreventie: 0800-0113, dag en nacht, gratis, of 113.nl.

1 · Veiligheidscheck

Geen alarmsignalen aangegeven op het moment van invullen.

#	Signaal	Mijn antwoord

2 · Mijn zelfscan

Nog niet ingevuld.

#	Stelling	Score 0 tot 3

0 tot 9 laag, 10 tot 19 middel, 20 tot 30 hoog. Educatieve richtwaarden, geen klinische afkapwaarden en geen diagnose. Een hogere band kan erop wijzen dat het systeem breed en gevoelig staat afgesteld; hij zegt niets over de ernst of de oorzaak van de pijn.

3 · Voor het gesprek

Hoe lang het speelt:

Wat ik in één zin wil bespreken

Wat ik al heb geprobeerd, en wat het deed

Vragen die ik wil stellen

Antwoorden en afspraken

Ik lever informatie en stel vragen; mijn arts stelt de diagnose en bespreekt het beleid. Over medicatie beslis ik samen met mijn arts of apotheker. Gaat het met mijn stemming of spanning niet goed, dan bespreek ik dat ook.

Sustiro · Pijneducatie · sustiro.com · Educatieve zelfscan, samengesteld op basis van de NHG-Standaarden, NICE NG193 en de EULAR-aanbevelingen bij fibromyalgie. Geen diagnose en geen medisch advies. Bij aanhoudende suïcidale gedachten: 113 Zelfmoordpreventie, 0800-0113, 113.nl.