Methodologie
Snel antwoord
Sustiro publiceert onderzoekssynthese over chronische pijn. Elke uitspraak over een effect draagt een bron met PMID of DOI, en elke uitspraak over een effect draagt een bewijsniveau. De schaal heeft vier treden: STERK, REDELIJK, WISSELEND en BEPERKT. Daarnaast bestaan er twee vlaggen die geen trede zijn, VOORLOPIG en EXPERTOORDEEL: die zeggen niet dat het bewijs zwak is, maar dat het om een ander soort uitspraak gaat. Dat niveau komt niet uit het betoog maar uit wat de onderzoekers zelf over hun zekerheid schrijven. Vóór publicatie wordt gecontroleerd of de bron bestaat, of hij dezelfde vraag onderzoekt als de zin waar hij onder hangt, en of elk getal in beeld door de tekst wordt gedragen. Sustiro voert geen klinische review uit en belooft die ook niet.
Waar deze pagina voor is
De meeste gezondheidssites zetten onder een artikel een naam met een titel erachter, en vragen je die te geloven. Sustiro doet dat niet.
Wat hieronder staat is het werkproces: welke bronnen worden toegelaten, hoe het bewijs wordt gewogen en waar de bovengrens van een label vandaan komt, wie er redactioneel verantwoordelijk is, hoe je een fout meldt en wat er dan gebeurt, en welk deel van het werk door een machine wordt gedaan.
Een controle die je niet kunt zien, telt niet. Alles op deze pagina is daarom zo geformuleerd dat je het kunt narekenen op een willekeurig artikel.
1. Hoe bronnen worden gekozen
Waar de bronnen vandaan komen
Voordat er één zin geschreven wordt, staat de bronnenlijst er. Die lijst komt uit drie plaatsen, in deze volgorde:
- PubMed. Per onderwerp wordt gericht gezocht en wordt elke treffer geverifieerd: bestaat het werk, wat is het studietype, en wat zegt de samenvatting werkelijk. Wat niet op te halen valt, komt er niet in.
- De eigen onderzoeksdatabase. Bronnen die eerder zijn geoogst en waar de beweringen al een keer uit zijn gehaald. Zo’n bron heeft iets wat een verse zoektreffer niet heeft, en krijgt daarom voorrang.
- Institutionele bronnen. NHG-standaarden, KNGF-richtlijnen, NICE, Cochrane, Zorginstituut Nederland. Die hebben geen PMID en horen niet in de onderzoeksdatabase thuis. Ze worden vermeld met officiële vindplaats, documentnummer en versiedatum, of ze worden niet vermeld.
De lijst is gesloten. Tijdens het schrijven mag er niet buiten worden geciteerd. Dat klinkt beperkend en dat is het ook: het is precies de beperking die voorkomt dat er een bron wordt bijgezocht die de zin “ongeveer” dekt.
Waar het onderwerp begint en ophoudt
Een zoekterm die de anatomie aanwijst in plaats van de klacht levert de verkeerde bronnen op. Zoeken op de heupzenuw levert heupprothesen en zenuwblokkades; zoeken op ischias levert ischias. Elke bronnenlijst wordt daarom één keer met de hand nagelopen op de vraag of elk werk werkelijk over dit onderwerp gaat, vóór er iets mee wordt geschreven.
Wat geen bewering draagt
- Bronnen achter een betaalmuur. Noemen mag. Een getal dat je niet kunt narekenen, mag er niet op rusten.
- Ingetrokken publicaties. Een teruggetrokken artikel kan in zijn samenvatting nog steeds stellige taal bevatten. Die worden geweigerd, ook als de tekst goed uitkomt.
- Voorpublicaties zonder peer review, tenzij dat er expliciet bij staat.
- Populair-wetenschappelijke samenvattingen. De studie zelf wordt geciteerd, niet het bericht erover.
- Ervaringsverhalen. Die geven context aan een artikel en dragen nooit een claim.
- Een boek met een ISBN. Een boek kan een idee goed uitleggen. Het kan geen bewijs dragen dat een tijdschrift niet heeft gepubliceerd.
2. Wat de bewijslabels betekenen, en waar het plafond vandaan komt
Bij elk artikel staat een Bewijsoverzicht: de uitspraken uit het stuk, het niveau per uitspraak, en de bronnen waar dat niveau op rust. Vier treden, en twee vlaggen die geen trede zijn.
| Label | Wat eronder ligt | Wat je ermee kunt |
|---|---|---|
| STERK | De onderzoekers noemen hun eigen bewijs van hoge zekerheid of hoge kwaliteit | Dit verschuift waarschijnlijk niet meer door één nieuwe studie |
| REDELIJK | Matige zekerheid, of een systematische review of gerandomiseerd onderzoek zonder eigen zekerheidsuitspraak | De richting staat, de precieze grootte niet |
| WISSELEND | Twee bronnen van vergelijkbaar gewicht wijzen verschillende kanten op. Niet: een richtlijn tegenover een studie, want dat is een aanbeveling tegenover een bevinding | De vraag is nog open |
| BEPERKT | Lage zekerheid, hoog risico op vertekening, of een betrouwbaarheidsinterval dat de nul insluit | Interessant, en niet iets om een beslissing op te baseren |
Twee aanduidingen staan buiten deze schaal. Ze zijn geen lager niveau maar een ander soort uitspraak:
| Vlag | Wat eronder ligt | Wat je ermee kunt |
|---|---|---|
| VOORLOPIG | Zeer lage zekerheid, of een hypothese die nog nauwelijks is getoetst | Er is iets gezien. Of het standhoudt weet niemand |
| EXPERTOORDEEL | Het oordeel van een deskundige of een richtlijncommissie | Een oordeel, geen bevinding uit onderzoek dat de uitspraak zelf toetst |
Is er voor een uitspraak geen bruikbaar onderzoek, dan staat er helemaal geen label en zegt de zin dat er zelf bij.
Het plafond komt uit de samenvatting, niet uit het betoog
Dit is het onderdeel waar het het vaakst misgaat op andere sites, en het gaat op één manier mis: het label wordt afgeleid uit de conclusiezin in plaats van uit de bewijskwaliteit. Een richtlijn die “sterke aanbeveling” zegt levert dan STERK op, ook wanneer diezelfde bron de gevonden effecten zelf bescheiden noemt. Aanbevelingssterkte is geen bewijskwaliteit; het is een oordeel over wat je zou moeten doen, niet over hoe zeker je het weet.
Bij Sustiro is de bovengrens daarom mechanisch vastgelegd:
| Wat in de samenvatting staat | Hoogst mogelijke label |
|---|---|
| “high certainty” of “high quality” | STERK |
| “moderate certainty” | REDELIJK |
| “low certainty” of “high risk of bias” | BEPERKT |
| “very low certainty” | VOORLOPIG (vlag, geen trede) |
| Betrouwbaarheidsinterval dat de nul insluit | BEPERKT |
| Geen zekerheidsuitspraak, wel een systematische review of gerandomiseerd onderzoek | REDELIJK |
| Twee bronnen van vergelijkbaar gewicht die elkaar tegenspreken | WISSELEND |
Het label mag onder dit plafond liggen. Erboven nooit.
Wat wél een label krijgt
Alleen uitspraken over een effect. Laat de bewering zich lezen als dit verandert dat? Dan hoort er een niveau bij: helpt oefentherapie meer dan niets doen, hoe vaak komt een bijwerking voor, werkt de ene aanpak beter dan de andere.
Wat géén label krijgt
Blijft er dit is dat staan, dan is het een beschrijving en gaat het label weg. Geen label op hoe vaak een aandoening voorkomt, op hoe een zenuw loopt, op diagnostische criteria, op contra-indicaties, op wanneer je naar de huisarts moet, en niet op uitspraken over de literatuur zelf.
Dat is geen spitsvondigheid. Een label op een beschrijving suggereert dat er een effectvraag onder ligt die er niet is, en dat holt de betekenis uit op de plekken waar het label wél werk doet.
3. Wie redactioneel verantwoordelijk is
Sustiro wordt geschreven en geredigeerd door Ronald de Jong, redacteur onderzoekssynthese. Hij kiest de onderwerpen, stelt de bronnenlijst samen, weegt het bewijs, kent elk bewijsniveau toe en neemt het besluit om te publiceren.
Hij is geen arts en geen fysiotherapeut. Wat de rol wél inhoudt en wat hij verder niet is, staat op zijn eigen pagina.
Er is geen redactieteam, en er staat nergens op deze site een team alsof dat er wel is.
Sustiro doet geen klinische review
Onder de artikelen staat geen arts, geen fysiotherapeut en geen pijnspecialist. Er staat ook geen belofte dat die er komt.
Dat is geen gat dat nog gedicht moet worden. Het is de positie. Sustiro is een uitgever van onderzoekssynthese, geen klinische autoriteit, en een naam onder een artikel waar geen inhoudelijke controle achter zit is een stempel in plaats van een garantie.
Wat er in de plaats staat, is de rest van deze pagina. Elke effectclaim draagt een bron met identificatie die tegen PubMed is gecontroleerd. Elke effectclaim draagt een niveau met een plafond dat uit de bron komt. Waar een bron ontbreekt blijft dat zichtbaar staan in plaats van dat het wordt weggeschreven. En de tekst benoemt waar het onderzoek ophoudt, ook wanneer dat het artikel minder stellig maakt.
De uitnodiging die daarbij hoort. Een stempel moet je geloven. Dit kun je controleren. Pak een willekeurige uitspraak uit een willekeurig artikel, zoek het PMID op in PubMed, en lees of het onderzoek zegt wat het artikel zegt dat het zegt. Klopt het niet, dan hoor ik dat graag.
Voor diagnose en behandelbeslissingen blijft je huisarts of fysiotherapeut de plek waar beslissingen vallen. Dat is geen formule aan het eind van een pagina; het is de reden dat Sustiro die onderwerpen niet behandelt.
4. Wat er vóór publicatie draait
Naast de bronkeuze draait een reeks mechanische controles. Ze zijn niet slim, en dat is de bedoeling: ze doen elke keer hetzelfde en ze worden niet moe. Een artikel dat er één niet haalt, wordt niet gepubliceerd. Niet met een aantekening, niet met een voorbehoud: niet gepubliceerd.
| Controle | Wat hij tegenhoudt |
|---|---|
| Bestaat de bron | Een PMID of DOI die nergens naar leidt, en een vermelding waarvan de titel, het tijdschrift of het jaar niet overeenkomt met wat de index teruggeeft |
| Draagt de bron | Een bron die bestaat, klopt en toch iets anders onderzoekt dan de zin waar hij onder hangt. Dit is de controle die er werkelijk toe doet, en de enige die een identificatiecheck niet kan doen |
| Bewijslabel en drager | Een label zonder bron in dezelfde alinea, een verwijzing in de tekst die niet in de bronnenlijst staat, en een bron in de lijst die nergens wordt gebruikt |
| Getallen in beeld | Elk getal in een afbeelding wordt tegen de tekst gelegd. Beeld leest als vaststaand en niemand zoekt de bron erbij, dus een getal dat het artikel niet draagt mag niet in beeld |
| Consistentie tussen artikelen | Getallen en formuleringen die per artikel verschillen terwijl ze over hetzelfde gaan. Een controle per artikel kijkt niet over artikelgrenzen heen |
| Verzonnen identificatie | Klinische titels, registratienummers en beoordelaarsvermeldingen, ook in sjablonen en configuratie en niet alleen in artikelen. Daar zat de fout die deze controle heeft doen ontstaan |
| Redactionele controle | Absolute medische taal, verboden formuleringen, en elke vorm van een beoordelaarsclaim die er niet is |
Bestaan is niet hetzelfde als dragen
Een PMID dat bestaat betekent alleen dat het onderzoek bestaat. Het betekent niet dat het onderzoek zegt wat het artikel zegt dat het zegt.
Daarom wordt van elke bron de echte samenvatting opgehaald en naast de zin gelegd. Vier vragen per verwijzing: gaat de bron over dezelfde klacht, over dezelfde aanpak, is het studietype wat de tekst ervan maakt, en ondersteunt de conclusie de richting van de zin.
Twee fouten komen daarbij zo vaak voor dat ze een eigen controle verdienen. De eerste is de helft van een gesplitste uitkomst: waar een samenvatting splitst op korte tegen lange termijn, of op binnen-groep tegen tussen-groep, wordt in de praktijk de helft overgenomen die het betoog draagt. Bij elke effectuitspraak staan daarom de tijdshorizon en de vergelijkingsgroep erbij. De tweede is het label uit de conclusiezin, en dat is precies wat de plafondtabel hierboven onmogelijk maakt.
5. Wat kunstmatige intelligentie doet, en wat een mens doet
Verklaring op grond van artikel 50 van de Europese AI-verordening.
Sustiro gebruikt taalmodellen bij het maken van artikelen.
Wat een model doet
- Literatuur doorzoeken en kandidaat-bronnen voorstellen
- Een eerste versie van de tekst schrijven op basis van een redactionele opdracht
- Voorstellen doen voor koppen en volgorde
Wat een mens doet
- De keuze van het onderwerp en de vraag die het artikel beantwoordt
- De selectie van de bronnen die uiteindelijk in het artikel komen
- De weging van het bewijs en de toekenning van elk bewijsniveau
- De redactionele bewerking van de gepubliceerde tekst
- Het besluit om te publiceren, en de verantwoordelijkheid voor wat er staat
Wat geen model beslist
Geen enkel bewijsniveau wordt automatisch toegekend. Geen artikel gaat live zonder dat een mens de tekst heeft gelezen en bewerkt. De controles hierboven draaien tegen externe databases en niet tegen een model, juist omdat een model een bron plausibel kan laten klinken die niet bestaat.
Waarom dit hier staat
Artikel 50 vraagt openheid over machinaal gegenereerde tekst die het publiek informeert, en maakt een uitzondering waar er menselijke redactie en redactionele verantwoordelijkheid op zit. Sustiro valt onder die uitzondering en vermeldt het toch. Iets weglaten dat weggelaten mag worden levert hier niets op behalve minder informatie voor de lezer.
De redactionele verantwoordelijkheid ligt bij Ronald de Jong, redacteur onderzoekssynthese.
6. Hoe fouten worden gemeld en gecorrigeerd
Fouten worden zichtbaar gerepareerd, met datum.
Melden. Stuur de URL, het exacte citaat en zo mogelijk de bron die het beter doet naar contact@sustiro.com. Je krijgt binnen vijf werkdagen antwoord.
Wat een gedateerde correctie krijgt: een onjuist getal, een bron die de bewering niet draagt, een verkeerd bewijsniveau, een verwijzing naar een niet-bestaand of teruggetrokken onderzoek, en elke wijziging die de strekking van een passage verandert.
Wat geen correctie krijgt: spelfouten, opmaak, gerepareerde links, en het bijwerken van een bron naar een recentere versie zonder dat de conclusie verandert. Die vallen onder de datum van laatste bewerking onder het artikel.
Wat er gebeurt als een bewering niet blijkt te kloppen. De zin wordt niet stiller gemaakt tot hij net houdbaar is. Hij wordt gecorrigeerd naar wat de bron werkelijk zegt, of hij verdwijnt, en in beide gevallen staat in het artikel wat er stond en waarom het is veranderd. Een correctie die de oude bewering onzichtbaar maakt, is geen correctie.
7. Wat Sustiro niet doet
- Geen behandeladvies. Geen diagnose, geen oefenschema op maat, geen uitspraak over jouw situatie. Die vragen horen bij je huisarts of fysiotherapeut.
- Geen absolute claims. Onderzoek levert richtingen en waarschijnlijkheden. Waar het bewijs onzeker is, staat dat er.
- Geen vervanging van zorg. Een gesprek met iemand die jouw voorgeschiedenis kent, is iets anders dan een artikel.
- Geen wondermiddelen. Wat het onderzoek niet draagt, komt er niet in, ook niet wanneer het goed zou verkopen.
Colofon
Sustiro wordt uitgegeven door Ipsavia, uitgever van onderzoekssynthese over gezondheid. Redactionele verantwoordelijkheid: Ronald de Jong, redacteur onderzoekssynthese.
- Fouten en vragen over een bron: contact@sustiro.com
- Pers: pers@sustiro.com
- Medische vragen worden niet beantwoord. Huisarts, fysiotherapeut, of bij spoed 112.
Zie ook: Over Sustiro · Ronald de Jong