Artrose in de voet: welk gewricht het is, en wat dat verandert

Educatief, vervangt geen medisch advies. Bespreek een uitslag altijd met de arts die hem heeft aangevraagd.

⚠️ Let op deze klachten.

Is je gewricht ook dik en warm? Of rood of donkerder dan normaal? Dit kan komen door een ontsteking.
Bel je huisarts. Bel direct als je je daarbij ook ziek voelt of koorts hebt.

Een ontsteking is iets anders dan artrose.

Bel je huisarts ook bij een voet die je na een val of ongeval niet meer kunt belasten, en bij een wond aan je voet die niet geneest als je diabetes hebt.

Bron van dit signaal en deze route: Thuisarts.nl, “Ik heb last van mijn gewrichten. Wat kan het zijn?” (NHG).

Wat je hieruit mag onthouden

• Er zijn drie plekken, en ze verschillen echt. Slijtage van het grote teengewricht komt bij ruim een kwart van de vijftigplussers voor op een foto; enkelartrose bij ongeveer een op de zeven [BEPERKT] (Senga, 2021 · Nishimura, 2024).
• De vraag is wat je voet aankan, niet wat er op de foto staat. Enkelartrose stond bij 13,9 procent van de vijftigplussers op de foto en 1,2 procent meldde pijnlijke enkelartrose; van de mensen met hallux rigidus op de foto had 16,1 procent klachten [BEPERKT] (Nishimura, 2024 · Senga, 2021).
• Steunzolen veranderen aantoonbaar hoe je voet beweegt. Of dat je functioneren verbetert, is een andere vraag, en daar sloeg het bewijs niet uit [WISSELEND] (Khaliliyan, 2026).
• Bij middenvoetartrose is er nauwelijks gecontroleerd onderzoek. Een systematische review vond zes studies, en vijf daarvan waren gevalsbeschrijvingen zonder controlegroep (Lim, 2023).
• PRP-injecties bij enkelartrose deden het in Nederlands onderzoek niet beter dan een zoutinjectie [REDELIJK] (Paget, 2021).

Hoe je de bewijslabels leest. De schaal heeft vier treden: STERK, REDELIJK, WISSELEND en BEPERKT. Ze zeggen iets over de kwaliteit van het onderzoek achter een uitspraak, niet over hoe goed iets bij jou gaat werken. VOORLOPIG en EXPERTOORDEEL zijn geen trede maar een vlag. Staat er geen label, dan gaat de zin niet over een effect. Zo komen onze labels tot stand.

Drie gewrichten, drie verhalen

Je voet heeft zesentwintig botten en meer dan dertig gewrichten, maar artrose treft er in de praktijk drie groepen. Staat er artrose in je voet op een verslag, dan is de eerste vraag dus waar precies: de cijfers, de klachten en de behandelkeuzes lopen per plek uiteen.

Het grote teengewricht. Het basisgewricht van je grote teen, waar je bij elke stap overheen afwikkelt. Wordt het stijf en pijnlijk, dan heet dat hallux rigidus. Je merkt het bij afzetten, bij hurken, bij traplopen, en vaak zit er een knobbel op de bovenkant.

De middenvoet. De rij gewrichtjes in je wreef. Hier gaat het om pijn en stijfheid bij het afwikkelen, opstartklachten na zitten, en soms een verdikking op de wreef die tegen je schoen aan komt.

De enkel. Het scharnier tussen scheenbeen en sprongbeen. Aan enkelartrose kan iets voorafgaan: een breuk, of een enkel die jarenlang doorzwikt.

In een bevolkingsonderzoek onder 597 mensen boven de vijftig waren de risicofactoren voor enkelartrose vrouw zijn, ouder worden, een eerdere enkelbreuk en chronische enkelinstabiliteit [BEPERKT] (Nishimura, 2024). Enkelartrose hangt dus niet alleen samen met de jaren maar ook met een eerdere blessure.

Wat er op je foto staat, en wat het waard is

Artrose op een röntgenfoto zegt weinig over pijn: veruit de meeste mensen bij wie het erop staat, merken er niets van. Kom je hier met een verslag waarin iets over slijtage staat, dan doet dat woord meer met je dan de bevinding rechtvaardigt.

In datzelfde bevolkingsonderzoek had 13,9 procent van de vijftigplussers enkelartrose op de röntgenfoto. 1,2 procent had er pijn bij [BEPERKT] (Nishimura, 2024).

Bij het grote teengewricht is de verhouding minder extreem maar wijst dezelfde kant op. Onder 604 mensen boven de vijftig had 26,7 procent hallux rigidus op de foto. Van die 161 mensen hadden er 26 klachten, 16,1 procent [BEPERKT] (Senga, 2021).

Je pijn is echt, ook als de bevinding op je verslag hem niet vanzelf verklaart. Uit die bevinding volgt evenmin dat je voet versleten is en dat daar niets meer aan te doen valt.

De cijfers hierboven zijn een verwachting op groepsniveau en geen oordeel over iemand afzonderlijk, dus dat de meerderheid geen klachten heeft zegt niets over jou. Wat ze wel doen, is de vraag verplaatsen van wat er kapot is naar wat je voet op dit moment aankan: hoe ver je loopt voordat hij gaat zeuren, bij welke schoen het minder is en hoe hij de dag erna reageert.

Uit het onderzoek naar de grote teen komt nog iets bruikbaars: het risico op hallux rigidus hing samen met knieartrose (odds ratio 1,73), met een scheefstaande grote teen (3,98) en met een jichtaanval in de voorgeschiedenis (3,86) [BEPERKT] (Senga, 2021). Vooral die laatste is de moeite van het noemen waard, want een jichtaanval in de grote teen is iets anders dan artrose en vraagt een andere aanpak.

Steunzolen: wat ze doen en wat ze niet doen

Een steunzool verandert hoe je voet beweegt, maar of je daardoor beter functioneert, is in het onderzoek niet gebleken. In Nederland is de eerste stap bij voetartrose bijna altijd een steunzool, vaak met aangepast schoeisel, en je betaalt er een bedrag voor zonder dat iemand je vertelt wat je precies mag verwachten.

De gedachte erachter is mechanisch en op zichzelf logisch. Bij elke stap wikkel je over je grote teen af, en dat vraagt dat het gewricht doorbuigt. Doet dat pijn, dan kun je twee kanten op: het gewricht laten doorbuigen en de pijn erbij nemen, of de zool het werk laten overnemen zodat het gewricht minder ver hoeft. Vrijwel elk zooltype dat je krijgt aangeboden is een variant op die tweede keuze.

Onderzoekers legden elf gerandomiseerde studies over zolen bij hallux rigidus naast elkaar (Khaliliyan, 2026). Wat ze vonden is scherp te scheiden in twee helften.

De beweging verandert aantoonbaar. Zolen met een uitsparing verplaatsen druk van de voorvoet naar middenvoet en hiel; een verstijvende zool beperkt hoe ver je grote teen doorbuigt; een afrolzool verandert je looppatroon. De plantairflexie van het eerste middenvoetsbeentje verbeterde meetbaar (gestandaardiseerd verschil 0,61; 95%-betrouwbaarheidsinterval 0,31 tot 0,92) [REDELIJK] (Khaliliyan, 2026).

Het functioneren volgde niet. Op de gebruikte functiescore was geen verschil te zien, en de spreiding tussen studies was enorm (I² van 97 procent) [WISSELEND] (Khaliliyan, 2026). De onderzoekers schrijven dat toe aan de grote verschillen in zooltype, uitkomstmaat en meetduur.

Een zool doet dus echt iets met je voet. De stap van “de druk wordt anders verdeeld” naar “je gaat beter functioneren” is in dit onderzoek alleen niet gezet. Vanaf daar belooft de marketing meer dan de bronnen dragen: het verschil zit niet in de zool maar in wat eraan wordt toegeschreven.

Dat maakt een zool niet zinloos. Het maakt hem een proef die je opzet met een vraag erbij: wat moet er bij jóú beter, en binnen welke termijn zou je dat merken. Zonder die vraag koop je een verwachting in plaats van een hulpmiddel.

Bij middenvoetartrose is er één gecontroleerde studie die de moeite waard is. Tweeënveertig mensen met middenvoetpijn en botoedeem op de MRI kregen voorgevormde zolen of gewone dempende inlegzolen. In de zolengroep zakte de pijn na zes weken met 14,8 millimeter op een schaal van 100 (betrouwbaarheidsinterval 7,3 tot 22,3), en na twaalf weken met 7,1 millimeter (0,9 tot 15,0) [BEPERKT] (Halstead, 2026).

Tussen week zes en week twaalf halveert het effect en schuift de ondergrens van het interval richting nul. Dat is een echt effect dat kleiner wordt en dus geen blijvende oplossing.

En de rest van het niet-operatieve aanbod?

Voor de rest van het niet-operatieve aanbod bij middenvoetartrose bestaat nauwelijks gecontroleerd onderzoek. Een systematische review die alle niet-operatieve behandelingen bij elkaar zocht, kwam uit op zes studies met in totaal 231 deelnemers: één haalbaarheidsstudie en vijf gevalsbeschrijvingen (Lim, 2023). Geen enkele gerandomiseerde studie.

In vijf van die zes ontbrak de controlegroep, wat de uitkomst verzwakt tot het punt waarop er niets meer te vergelijken valt. Een label hoort daar niet bij, want het is geen uitspraak over een effect maar de mededeling dat er nauwelijks iets te wegen valt.

Wie je vertelt dat een bepaalde behandeling bij middenvoetartrose bewezen werkt, gaat dus verder dan wat er gemeten is.

Injecties

Corticosteroïden. Voor corticosteroïdinjecties in de voet is het onderzoek te dun om iets vast te stellen: van 1.711 treffers in vier databases bleven twee gerandomiseerde studies met samen 57 deelnemers over (Jones, 2025). Bij artrose van het grote teengewricht was er over acht weken geen verschil tussen een corticosteroïdinjectie en prolotherapie. Bij zo weinig deelnemers telt dit als signaal en niet als vaststelling, en dat geldt in beide richtingen: het is te weinig om de injectie af te schrijven en te weinig om hem aan te bevelen.

Plaatjesrijk plasma (PRP). PRP is beter onderzocht en het antwoord is duidelijker. In zes Nederlandse centra kregen honderd mensen met enkelartrose twee echografisch geleide injecties met PRP of met zoutoplossing. Over een half jaar gemeten verbeterde de score voor pijn en functioneren in beide groepen: met 10 punten na PRP en met 11 punten na de zoutoplossing. Het verschil tussen de groepen was 1 punt en statistisch niet significant, ver onder de 12 punten die als kleinste merkbare verschil gelden [REDELIJK] (Paget, 2021).

PRP wordt breed aangeboden voor enkelartrose, maar in de best opgezette studie die er is deed het niet beter dan een prik met zout water. Dat is een bruikbaar antwoord als het je wordt aangeraden.

Wanneer een operatie ter sprake komt

Bij vergevorderde enkelartrose zijn de twee gangbare ingrepen het vastzetten van het gewricht en een enkelprothese. Van beide is in economische analyses van goede kwaliteit aangetoond dat ze kosteneffectief zijn vergeleken met niet-opereren (Walsh, 2022). Dat is een uitspraak over kosten en gewonnen kwaliteit van leven en niet hetzelfde als een belofte over jouw uitkomst.

De keuze zelf hoort bij een orthopedisch chirurg die je voet gezien heeft: de afweging tussen bewegelijkheid en pijnverlichting is te persoonlijk om hier te maken.

Wat je zelf kunt doen

Geen van deze vier vraagt een verwijzing of een aankoop. Ze zijn er om uit te vinden waar je voet op reageert, voordat iemand anders dat voor je invult.

• Schoeisel is de eerste knop. Een stevige zool die minder doorbuigt, neemt werk over van een pijnlijk grote teengewricht. Dat is dezelfde werking als een verstijvende zool in het onderzoek hierboven, en je hoeft er niets voor aan te schaffen om te merken of het richting geeft.
• Wissel af in plaats van te stoppen. Voetartrose reageert vaak op hoeveel achter elkaar, niet op of. Twee kortere wandelingen belasten je voet anders dan één lange.
• Laat een jichtaanval uitsluiten als je grote teen ooit in korte tijd hevig, rood en gezwollen is geweest. Dat is een andere aandoening met een andere behandeling, en hij komt vaker samen met hallux rigidus voor (Senga, 2021).
• Vraag bij een zool om een afspraak over de evaluatie. Wat moet er beter en wanneer kijken we of het werkt? Zonder die afspraak weet je over een half jaar nog niet of hij iets deed.

Zet die afspraak dicht genoeg op de start: het effect in het onderzoek halveerde tussen week zes en week twaalf, dus één meting na een half jaar vertelt je te weinig.

Bewijsoverzicht

De uitspraken over hoeveel onderzoek er bestaat, dragen geen label: dat gaat over de literatuur en niet over een effect.

Alle bronnen zijn gecontroleerd op PMID en DOI. De abstracts van Khaliliyan 2026, Halstead 2026, Lim 2023, Senga 2021 en Nishimura 2024 zijn vóór gebruik bij PubMed zelf nagelezen. Van Senga 2021 is ook de volledige tekst gelezen, omdat het abstract een ander percentage met klachten noemt dan de resultaten.

Foutje gevonden? Mail naar feedback@sustiro.com en de correctie staat er binnen 5 werkdagen.